دعاي امام سجاد(ع) در وداع ماه مبارک رمضان

اَللَّهُمَّ يا مَنْ لايَرْغَبُ فِى الْجَزآءِ، وَ يا مَنْ لايَنْدَمُ عَلَى الْعَطآءِ،

اى خدايى که در برابر احسان به بندگان پاداش نخواهى، و از عطا و بخشش پشيمان نمى گردى،

وَ يا مَنْ لايُکافِئُ عَبْدَهُ عَلَى السَّوآءِ، مِنَّتُکَ ابْتِدآءٌ، وَعَفْوُکَ

اى کسى که مزد بنده خود را بيش از عمل او مى دهى، نعمتت بى استحقاق به بندگان رسد، و عفوت

تَفَضُّلٌ، وَ عُقُوبَتُکَ عَدْلٌ، وَ قَضآؤُکَ خِيَرَةٌ. اِنْ اَعْطَيْتَ

تفضل، و مجازاتت عدالت، و قضايت عين خير است. اگر بخشش کنى عطايت را

لَمْ تَشُبْ عَطآئَکَ بِمَنٍّ، وَ اِنْ مَنَعْتَ لَمْ يَکُنْ مَنْعُکَ تَعَدِّياً،

به منّت آلوده نکنى، و اگر عنايت نکنى از باب ستم نيست،

تَشْکُرُ مَنْ شَکَرَکَ وَ اَنْتَ اَلْهَمْتَهُ شُکْرَکَ، وَ تُکافِئُ مَنْ حَمِدَکَ

آن که تو را شکر کند شکرش کنى، در صورتى که خودت آن شکر را به او الهام فرمودى، و هر که تو را بستايد پاداشش مى دهى

وَ اَنْتَ عَلَّمْتَهُ حَمْدَکَ، تَسْتُرُ عَلى مَنْ لَوْ شِئْتَ فَضَحْتَهُ،

در حالى که آن ستايش را خودت به او تعليم کردى، پرده مى پوشى بر آن که اگر مى خواستى رسوايش مى کردى،

وَ تَجُودُ عَلى مَنْ لَوْ شِئْتَ مَنَعْتَهُ، وَ کِلاهُما اَهْلٌ مِنْکَ

و جود و کرم کنى بر آن که اگر مى خواستى از وى دريغ مى کردى، در صورتى که هر دو

لِلْفَضيحَةِ وَ الْمَنْعِ، غَيْرَ اَنَّکَ بَنَيْتَ اَفْعالَکَ عَلَى التَّفَضُّلِ،

مستحق رسوايى و دريغ تو اند، امّا تو تمام امورت را براساس تفضل بنا نهاده اى،

وَ اَجْرَيْتَ قُدْرَتَکَ عَلَى التَّجاوُزِ، وَ تَلَقَّيْتَ مَنْ عَصاکَ

و قدرتت را بر آئين گذشت مقرّر کرده اى، و با آن که با تو به مخالفت برخاسته با بردبارى

بِالْحِلْمِ، وَ اَمْهَلْتَ مَنْ قَصَدَ لِنَفْسِهِ بِالظُّلْمِ، تَسْتَنْظِرُهُمْ

روبرو مى شوى، و به آن که در حق خويش ستم کرده مهلت مى دهى، با صبر و بردبارى خود مهلتشان مى دهى

بِاَناتِکَ اِلَى الْاِنابَةِ، وَ تَتْرُکُ مُعاجَلَتَهُمْ اِلَى التَّوْبَةِ،

تا به حضرتت بازگردند، و در مؤاخذه عاصيان شتاب نمى کنى تا به توبه موفق شوند،

لِکَيْلا يَهْلِکَ عَلَيْکَ هالِکُهُمْ، وَ لايَشْقى بِنِعْمَتِکَ شَقِيُّهُمْ اِلاّ

تا هلاک شونده آنان بدون رضاى تو هلاک نشود، و تيره بختشان به نعمتت بدبخت نگردد مگر

عَنْ طُولِ الْاِعْذارِ اِلَيْهِ، وَ بَعْدَ تَرادُفِ الْحُجَّةِ عَلَيْهِ، کَرَماً

پس از قطع بهانه و بعد از اتمام حجت همه جانبه بر او، و اين همه بزرگوارى و آقايى

مِنْ عَفْوِکَ يا کَريمُ، وَ عآئِدَةً مِنْ عَطْفِکَ يا حَليمُ. اَنْتَ

از عفو و گذشت توست اى بزرگوار، و بهره اى است از محبتت اى بردبار. تويى که

الَّذى فَتَحْتَ لِعِبادِکَ باباً اِلى عَفْوِکَ، وَ سَمَّيْتَهُ التَّوْبَةَ، وَ

بر بندگانت درى به سوى بخشش خود باز کرده اى، و آن را باب توبه ناميده اى، و

جَعَلْتَ عَلى ذلِکَ الْبابِ دَليلاً مِنْ وَحْيِکَ، لِئَلاَّيَضِلُّواعَنْهُ،

بر آن درِ گشوده راهنمايى از وحى خود قرار داده اى، تا آن را گم نکنند،

فَقُلْتَ -تَبارَکَ اسْمُکَ -: «تُوبُوا اِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى

پس خود - که نامت والا و مبارک است - فرمودى: «به سوى خدا توبه خالص و بى پيرايه آوريد، باشد

رَبُّکُمْ اَنْ يُکَفِّرَ عَنْکُمْ سَيِّئاتِکُمْ وَ يَدْخِلَکُمْ جَنّاتٍ

که پروردگارتان گناهان شما را محو کند، و شما را داخل بهشت هايى

تَجْرى مِنْ تَحْتِهَاالْاَنْهارُ، يَوْمَ لا يُخْزِى اللَّهُ النَّبِىَّ وَ الَّذينَ

نمايد که نهرها از زير آن روان است، در آن روزى که خداوند پيامبر خود و آنان را که به او ايمان

امَنُوا مَعَهُ، نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ اَيْديهِمْ وَ بِاَيْمانِهِمْ يَقُولُونَ:

آوردند خوار وذليل نمى کند، درحالى که نورشان پيش رويشان و از جانب راستشان روان است مى گويند:

رَبَّنا اَتْمِمْ لَنا نُورَنا، وَ اغْفِرْ لَنا، اِنَّکَ عَلى کُلِّ شَىْ ءٍ قَديرٌ».

خداوندا نورمان را کامل کن، و ما را مورد مغفرت قرار ده، که تو بر هر چيز توانايى».

فَما عُذْرُ مَنْ اَغْفَلَ دُخُولَ ذلِکَ الْمَنْزِلِ بَعْدَ فَتْحِ الْبابِ وَ

پس عذر کسى که از ورود به آن خانه غفلت کند پس از گشوده شدن در و

اِقامَةِ الدَّليلِ؟ وَ اَنْتَ الَّذى زِدْتَ فِى السَّوْمِ عَلى نَفْسِکَ

به پا داشتن راهنما چه خواهد بود؟ و تويى که در معامله با بندگانت بر عطاى خود

لِعِبادِکَ، تُريدُ رِبْحَهُمْ فى مُتاجَرَتِهِمْ لَکَ، وَ فَوْزَهُمْ بِالْوِفادَةِ

افزوده اى، تا در اين تجارتشان از عنايت تو سود برند، و در حرکت کردن به جانب تو

عَلَيْکَ، وَ الزِّيادَةِ مِنْکَ، فَقُلْتَ تَبارَکَ اسْمُکَ وَ تَعالَيْتَ:

کامياب گردند، و از حضرتت بهره اى افزون دريافت نمايند، به همين خاطر، تو خود - که نامت مبارک است و بس والايى - فرمودى:

«مَنْ جآءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ اَمْثالِها، وَ مَنْ جآءَ بِالسَّيِّئَةِ

«هر کس که يک کار نيک کند ده برابر آن پاداش دارد، و هر کس يک کار بد کند جز به مانند

فَلا يُجْزى اِلاَّ مِثْلَها»، وَ قُلْتَ: «مَثَلُ الَّذينَ يُنْفِقُونَ اَمْوالَهُمْ

کارش عقوبت نبيند»، و نيز فرمودى: «مثل آنان که اموالشان را

فى سَبيلِ اللَّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فى کُلِّ سُنْبُلَةٍ

در راه خدا انفاق مى کنند مانند دانه اى است که هفت خوشه رويانده، در هر خوشه

مِائَةُ حَبَّةٍ، وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشآءُ»، وَ قُلْتَ: «مَنْ ذَاالَّذى

صد دانه باشد، و خداوند براى هر که بخواهد آن را چند برابر کند»، و فرمودى: «کيست آن که

يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ اَضْعافاً کَثيرَةً»، وَ ما

به خداوند قرض الحسنه دهد تا خدا آن را چندين برابر سازد؟» و امثال

اَنْزَلَتْ مِنْ نَظآئِرِهِنَّ فِى الْقُرْانِ مِنْ تَضاعيفِ الْحَسَناتِ.

و نظائر اين وعده ها که در قرآن درباره چند برابر کردن کارهاى نيک فرو فرستاده اى.

وَ اَنْتَ الَّذى دَلَلْتَهُمْ بِقَوْلِکَ مِنْ غَيْبِکَ، وَ تَرْغيبِکَ الَّذى فيهِ

و تويى آن خداوندى که با گفتار از غيب خود و به سبب ترغيبت که در برگيرنده

حَظُّهُمْ عَلى ما لَوْ سَتَرْتَهُ عَنْهُمْ لَمْ تُدْرِکْهُ اَبْصارُهُمْ، وَ لَمْ تَعِهِ

سود ايشان است آنان را به چيزى راهنمايى فرمودى که اگر از آنان مى پوشاندى ديدگانشان درک نمى کرد، و

اَسْماعُهُمْ، وَ لَمْ تَلْحَقْهُ اَوْهامُهُمْ، فَقُلْتَ: «اذْکُرُونى

گوشهاشان فرانمى گرفت، و فکرشان به آن نمى رسيد، چرا که فرمودى: «مرا ياد کنيد

اَذْکُرْکُمْ، وَاشْکُرُوا لى وَ لاتَکْفُرُونِ»، وَ قُلْتَ: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ

تا شما را ياد کنم، و مرا سپاس آوريد و کفران نورزيد»، و فرمودى: «هرآينه اگر شکر آريد شما را

لَأزيدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ اِنَّ عَذابى لَشَديدٌ»، وَ قُلْتَ:

افزونى دهم، و اگر ناسپاسى کنيد همانا عذاب من شديد است»، و فرمودى:

«اُدْعُونى اَسْتَجِبْ لَکُمْ، اِنَّ الَّذينَ يَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبادَتى

«مرا بخوانيد تا شما را اجابت کنم، آنان که از عبادت من (دعا کردن) تکبّر ورزند

سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرينَ». فَسَمَّيْتَ دُعآئَکَ عِبادَةً، وَ تَرْکَهُ

به زودى خوار و ذليل وارد جهنم مى شوند». پس نيايش و دعا را عبادت، و ترکش را

اسْتِکْباراً، وَ تَوَعَّدْتَ عَلى تَرْکِهِ دُخُولَ جَهَنَّمَ داخِرينَ.

کبر و خودخواهى ناميدى، و بر ترک دعا به دخول دوزخ با ذلت و خوارى تهديد فرمودى.

فَذَکَرُوکَ بِمَنِّکَ، وَ شَکَرُوکَ بِفَضْلِکَ، وَ دَعَوْکَ بِاَمْرِکَ،

بدين سبب بندگان واقعى به نعمتت تو را ياد کردند، و به بخششت شکر آوردند، و به فرمانت به دعا برخاستند،

وَ تَصَدَّقُوا لَکَ طَلَباً لِمَزيدِکَ، وَ فيها کانَتْ نَجاتُهُمْ مِنْ

و به خاطر گرفتن عطاى افزونت صدقه دادند، و تنها راه آزادى آنان از

غَضَبِکَ، وَ فَوْزُهُمْ بِرِضاکَ. وَ لَوْ دَلَّ مَخْلُوقٌ مَخْلُوقاً مِنْ

خشم تو، و دستيابى به رضاى حضرتت در آن بود. و اگر مخلوقى مخلوق

نَفْسِهِ عَلى مِثْلِ الَّذى دَلَلْتَ عَلَيْهِ عِبادَکَ مِنْکَ کانَ مَوْصُوفاً

ديگر را از سوى خود به مثل آنکه حضرت تو بندگانت را از سوى خود راهنمايى نمودى هدايت مى کرد موصوف

بِالْاِحْسانِ، وَ مَنْعُوتاً بِالْاِمْتِنانِ، وَ مَحْمُوداً بِکُلِّ لِسانٍ،

به احسان، و موصوف به امتنان و بخشش بود، و به هر زبانى مورد ستايش قرار مى گرفت،

فَلَکَ الْحَمْدُ ما وُجِدَ فى حَمْدِکَ مَذْهَبٌ، وَ ما بَقِىَ

پس سپاس توراست تا آنجا که در سپاس تو راهى وجود داشته باشد، و تا آنجا که

لِلْحَمْدِ لَفْظٌ تُحْمَدُ بِهِ، وَ مَعْنىً يَنْصَرِفُ اِلَيْهِ. يا مَنْ تَحَمَّدَ

براى سپاس کلمه اى که تو به آن ستوده شوى، و معنايى که به سپاس منصرف گردد باقى باشد. اى کسى که با احسان و فضلت

اِلى عِبادِهِ بِالْاِحْسانِ وَ الْفَضْلِ، وَ غَمَرَهُمْ بِالْمَنِّ وَ الطَّوْلِ،

بندگان را به سپاس فراخوانده اى، و آنان را غرق عطا و بخشش خود نموده اى،

ما اَفْشى فينا نِعْمَتَکَ! وَ اَسْبَغَ عَلَيْنا مِنَّتَکَ! وَ اَخَصَّنا بِبِرِّکَ!

چه آشکار و پخش است نعمت تو در ما! و چه فراوان است عطايت برما! و چه مخصوص است نيکى تو به ما!

هَدَيْتَنا لِدينِکَ الَّذِى اصْطَفَيْتَ، وَ مِلَّتِکَ الَّتِى ارْتَضَيْتَ،

ما را به دين برگزيده ات راه نمودى، و به آئين پسنديده ات رهنمون شدى،

وَ سَبيلِکَ الَّذى سَهَّلْتَ، وَبَصَّرْتَنَاالزُّلْفَةَلَدَيْکَ، وَالْوُصُولَ

و سالک راهى فرمودى که آن را هموار کردى، و ما را به راه تقرب به پيشگاهت، و وصول

اِلى کَرامَتِکَ. اَللَّهُمَّ وَ اَنْتَ جَعَلْتَ مِنْ صَفايا تِلْکَ

به کرامتت بينايى دادى. خداوندا تو از خالص ترين آن

الْوَظآئِفِ، وَ خَصآئِصِ تِلْکَ الْفُرُوضِ شَهْرَ رَمَضانَ الَّذِى

وظايف، و برگزيده ترين آن فرائض، ماه رمضان را

اخْتَصَصْتَهُ مِنْ سآئِرِ الشُّهُورِ، وَ تَخَيَّرْتَهُ مِنْ جَميعِ الْاَزْمِنَةِ

قرار دادى که آن را از ميان ساير ماهها برگزيدى، و از ميان همه زمانها و عصرها

وَ الدُّهُورِ، وَ اثَرْتَهُ عَلى کُلِّ اَوْقاتِ السَّنَةِ بِما اَنْزَلْتَ

اختيار کردى، و بر تمام اوقات سال ترجيح دادى، به خاطر آنکه

فيهِ مِنَ الْقُرْانِ وَ النُّورِ، وَ ضاعَفْتَ فيهِ مِنَ الْايمانِ، وَ

در آن قرآن و نور نازل نمودى، و ايمان را در اين ماه چند برابر ساختى، و

فَرَضْتَ فيهِ مِنَ الصِّيامِ، وَ رَغَّبْتَ فيهِ مِنَ الْقِيامِ، وَ اَجْلَلْتَ

روزه گرفتن را در آن واجب فرمودى، و به شب زنده دارى در آن ترغيب کردى، و شب قدر را

فيهِ مِنْ لَيْلَةِ القَدْرِ الَّتى هِىَ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ، ثُمَّ اثَرْتَنا

در آن که از هزار ماه با ارزش تر است بزرگ داشتى، پس ما را محض

بِهِ عَلى سآئِرِ الْاُمَمِ، وَ اصْطَفَيْتَنا بِفَضْلِهِ دُونَ اَهْلِ الْمِلَلِ،

اين ماه بر ساير امم برترى دادى، و در پرتو فضل آن ما را از ميان همه ملتها برگزيدى،

فَصُمْنا بِاَمْرِکَ نَهارَهُ، وَ قُمْنا بِعَوْنِکَ لَيْلَهُ، مُتَعَرِّضينَ

پس به فرمانت روزش را روزه گرفتيم، و در شبش به کمک تو به عبادت برخاستيم، و به وسيله

بِصِيامِهِ وَ قِيامِهِ لِما عَرَّضْتَنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِکَ، وَ تَسَبَّبْنا اِلَيْهِ

روزه و نمازش طالب رحمتى که براى ما مهيّا فرمودى شديم، و آن را وسيله رسيدن

مِنْ مَثُوبَتِکَ، وَ اَنْتَ الْمَلى ءُ بِما رُغِبَ فيهِ اِلَيْکَ، الْجَوادُبِما

به ثواب تو قرار داديم، و تو بر آنچه بندگانت بدان رغبت دارند قادرى، و آنچه را که از احسانت

سُئِلْتَ مِنْ فَضْلِکَ، الْقَريبُ اِلى مَنْ حاوَلَ قُرْبَکَ. وَ قَدْ

خواسته شود بخشنده اى، و به آن که جهت رسيدن به قرب تو بکوشد نزديکى. و همانا

اَقامَ فينا هذَا الشَّهْرُ مُقامَ حَمْدٍ، وَ صَحِبَنا صُحْبَةَ

اين ماه در نزد ما ستوده زيست، و با ما همنشينى

مَبْرُورٍ، وَ اَرْبَحَنا اَفْضَلَ اَرْباحِ الْعالَمينَ، ثُمَّ قَدْ فارَقَنا عِنْدَ

پسنديده بود، و برترين منفعت جهانيان را براى ما به ارمغان آورد، پس به هنگام پايان

تَمامِ وَقْتِهِ، وَانْقِطاعِ مُدَّتِهِ، وَ وَفآءِ عَدَدِهِ، فَنَحْنُ مُوَدِّعُوهُ

گرفتن وقت، و سرآمدن مدت، و کامل شدن روزهايش از ما جدا شد، اينک آن را وداع مى گوئيم

وِداعَ مَنْ عَزَّ فِراقُهُ عَلَيْنا، وَ غَمَّنا وَ اَوْحَشَنَا انْصِرافُهُ عَنّا،

وداع کسى که هجرانش بر ما غم انگيز است، و روى گرداندنش ما را به اندوه و وحشت دچار کرده،

وَ لَزِمَنا لَهُ الذِّمامُ - الْمَحْفُوظُ، وَ الْحُرْمَةُ الْمَرْعِيَّةُ، وَ الْحَقُّ

و بر عهده ما پيمان ناگسستنى، و حرمت در خور توجه، و حق

الْمَقْضِىُّ، فَنَحْنُ قآئِلُونَ: اَلسَّلامُ عَلَيْکَ يا شَهْرَ اللَّهِ الْاَکْبَرَ،

لازم دارد، به اين خاطر مى گوئيم: سلام بر تو اى بزرگ ترين ماه خدا،

وَ يا عيدَ اَوْلِيآئِهِ. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ يا اَکْرَمَ مَصْحُوبٍ مِنَ

و اى عيد عاشقان حق. سلام بر تو اى کريم ترين همنشين از ميان

الْاَوْقاتِ، وَ يا خَيْرَ شَهْرٍ فِى الْاَيّامِ وَ السّاعاتِ. اَلسَّلامُ

اوقات، و اى بهترين ماه در روزها و ساعات. سلام

عَلَيْکَ مِنْ شَهرٍ قَرُبَتْ فيهِ الْامالُ، وَ نُشِرَتْ فيهِ الْاَعْمالُ.

بر تو اى ماهى که در طىّ تو برآورده شدن آمال نزديک گشته، و اعمال در آن پخش و فراوان است.

اَلسَّلامُ عَلَيْکَ مِنْ قَرينٍ جَلَّ قَدْرُهُ مَوْجُوداً، وَ اَفْجَعَ

سلام بر تو اى همنفسى که قدر و منزلتت بزرگ، و فقدانت

فَقْدُهُ مَفْقُوداً، وَ مَرْجُوٍّ الَمَ فِراقُهُ. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ مِنْ اَليفٍ

بسيار دردناک است، و اى مايه اميدى که دوريت رنج آور است. سلام بر تو اى همدمى که چون رو کنى

انَسَ مُقْبِلاً فَسَرَّ، وَ اَوْحَشَ مُنْقَضِياً فَمَضَّ. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ

ما را مونس شاد کننده اى، و چون سپرى شوى وحشت آور و دردناکى. سلام بر تو

مِنْ مُجاوِرٍ رَقَّتْ فيهِ الْقُلُوبُ، وَ قَلَّتْ فيهِ الذُّنُوبُ. اَلسَّلامُ

اى همسايه اى که دلها نزد تو نرم شد، و گناهان در تو نقصان گرفت. سلام

عَلَيْکَ مِنْ ناصِرٍ اَعانَ عَلَى الشَّيْطانِ، وَ صاحِبٍ سَهَّلَ

بر تو اى ياورى که ما را در مبارزه با شيطان يارى دادى، و اى مصاحبى که راههاى

سُبُلَ الْاِحْسانِ. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ ما اَکْثَرَ عُتَقآءَ اللَّهِ فيکَ،

احسان را هموار و آسان ساختى. سلام بر تو که چه بسيارند آزاد شدگان حضرت حق در تو،

وَ ما اَسْعَدَ مَنْ رَعى حُرْمَتَکَ بِکَ! اَلسَّلامُ عَلَيْکَ ما کانَ

و چه سعادتمند است کسى که حرمتت را به واسطه خودت رعايت نمود! سلام بر تو که چه

اَمْحاکَ لِلذُّنُوبِ، وَ اَسْتَرَکَ لِأَنْواعِ الْعُيُوبِ! اَلسَّلامُ عَلَيْکَ

بسيار گناهان را از پرونده ما زدودى، و چه عيب ها که بر ما پوشاندى! سلام بر تو

ما کانَ اَطْوَلَکَ عَلَى الْمُجْرِمينَ، وَ اَهْيَبَکَ فى صُدُورِ

که زمانت بر گنهکاران چه طولانى بود، و در دل مؤمنان چه

الْمُؤْمِنينَ! اَلسَّلامُ عَلَيْکَ مِنْ شَهْرٍ لاتُنافِسُهُ الْاَيّامُ.

هيبتى داشتى! سلام بر تو اى ماهى که هيچ زمانى با تو پهلو نزند.

اَلسَّلامُ عَلَيْکَ مِنْ شَهْرٍ هُوَ مِنْ کُلِّ اَمْرٍ سَلامٌ. اَلسَّلامُ

سلام بر تو اى ماهى که از هر نظر مايه سلامتى. سلام

عَلَيْکَ غَيْرَ کَريهِ الْمُصاحَبَةِ وَ لا ذَميمِ الْمُلابَسَةِ. اَلسَّلامُ

بر تو که مصاحبتت ناپسند و معاشرتت نکوهيده نيست. سلام

عَلَيْکَ کَما وَفَدْتَ عَلَيْنا بِالْبَرَکاتِ، وَ غَسَلْتَ عَنّا دَنَسَ

بر تو همچنان که با برکات بر ما وارد شدى، و ناپاکى معاصى را از پرونده

الْخَطيئاتِ. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ غَيْرَ مُوَدَّعٍ بَرَماً، وَ لا مَتْرُوکٍ

ما شستى. سلام بر تو که وداع با تو نه از باب خستگى، و فراغت از روزه ات نه

صِيامُهُ سَاَماً. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ مِنْ مَطْلُوبٍ قَبْلَ وَقْتِهِ، وَ

به خاطر ملالت است. سلام بر تو که قبل از آمدنت در آرزويت بسر مى برديم، و

مَحْزُونٍ عَلَيْهِ قَبْلَ فَوْتِهِ. اَلسَّلامُ عَلَيْکَ کَمْ مِنْ سُوءٍ

پيش از رفتنت بر هجرانت محزونيم. سلام بر تو که چه بدى ها که به سبب

صُرِفَ بِکَ عَنّا، وَ کَمْ مِنْ خَيْرٍ اُفيضَ بِکَ عَلَيْنا. اَلسَّلامُ

تو از جانب ما گشته، و چه خوبيها که از برکت تو به سوى ما سرازير شده! سلام

عَلَيْکَ وَ عَلى لَيْلَةِ الْقَدْرِ الَّتى هِىَ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ.

بر تو و بر شب قدرى که از هزار ماه بهتر است.

اَلسَّلامُ عَلَيْکَ ما کانَ اَحْرَصَنا بِالْاَمْسِ عَلَيْکَ، وَ اَشَدَّ

سلام بر تو که ديروز چه سخت بر تو دل بسته بوديم، و فردا چه بسيار

شَوْقَنا غَداً اِلَيْکَ! اَلسَّلامُ عَلَيْکَ وَ عَلى فَضْلِکَ الَّذى

شائق تو مى شويم! سلام بر تو و بر فضيلت تو که از آن

حُرِمْناهُ، وَ عَلَى ماضٍ مِنْ بَرَکاتِکَ سُلِبْناهُ. اَللَّهُمَّ اِنَّا اَهْلُ

محروم گشتيم، و بر برکات گذشته ات که از دست ما گرفته شد. بارالها ما اهل

هذَا الشَّهْرِ الَّذى شَرَّفْتَنا بِهِ، وَ وَفَّقْتَنا بِمَنِّکَ لَهُ حينَ جَهِلَ

اين ماهيم که ما را به آن شرافت بخشيدى، و توفيق ادراکش را به ما عنايت فرمودى آنگاه که

الْاَشْقِيآءُ وَقْتَهُ، وَ حُرِمُوا لِشِقآئِهِمْ فَضْلَهُ. اَنْتَ وَلِىُّ ما اثَرْتَنا

تيره بختان وقتش را نشناختند، و از بخت بدشان از فضلش محروم شدند. تويى سرپرست آنچه از معرفتش

بِهِ مِنْ مَعْرِفَتِهِ، وَ هَدَيْتَنا لَهُ مِنْ سُنَّتِهِ، وَ قَدْ تَوَلَّيْنا بِتَوْفيقِکَ

که ما را بدان برترى دادى، و آنچه از سنّتش که ما را بدان رهنمون شدى، و ما به توفيق تو

صِيامَهُ وَقِيامَهُ عَلى تَقْصيرٍ، وَاَدَّيْنا فيهِ قَليلاً مِنْ کَثيرٍ. اَللَّهُمَّ

به روزه و نماز آن برخاستيم همراه با تقصير، و در آن اندکى از بسيار را بجا آورديم. خداوندا

فَلَکَ الْحَمْدُ اِقْراراً بِالْاِسآئَةِ، وَ اعْتِرافاً بِالْاِضاعَةِ، وَ لَکَ

پس تو را سپاس همراه با اقرار به بديهامان، و اعتراف به سهل انگاريمان، در حالى که

مِنْ قُلُوبِنا عَقْدُ النَّدَمِ، وَ مِنْ اَلْسِنَتِنا صِدْقُ الْاِعْتِذارِ، فَاْجُرْنا

در قلوبمان ندامت قطعى، و بر زبانمان عذر صادقانه داريم، پس ما را با توجه

عَلى ما اَصابَنا فيهِ مِنَ التَّفْريطِ اَجْراً نَسْتَدْرِکُ

به اعتراف به تقصيرى که در اين ماه داشتيم مزدى عنايت کن که تدارک کننده

بِهِ الْفَضْلَ الْمَرْغُوبَ فيهِ، وَ نَعْتاضُ بِهِ مِنْ اَنْواعِ الذُّخْرِ

فضيلت هاى دلخواهمان، و جايگزين ذخيره هايى که

الْمَحْرُوصِ عَلَيْهِ، وَ اَوْجِبْ لَنا عُذْرَکَ عَلى ما قَصَّرْنا فيهِ

مورد علاقه ماست باشد، و عذر ما را در کوتاهى از اداى

مِنْ حَقِّکَ، وَ ابْلُغْ بِاَعْمارِنا ما بَيْنَ اَيْدينا مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ

حقّت قبول کن، و آينده عمرمان را به ماه رمضان آينده که در پيش داريم

الْمُقْبِلِ، فَاِذا بَلَّغْتَناهُ فَاَعِنّا عَلى تَناوُلِ ما اَنْتَ اَهْلُهُ مِنَ الْعِبادَةِ،

برسان، و چون ما را به آن رساندى ما را بر انجام عبادتى که سزاوار توست يارى ده،

وَ اَدِّنا اِلَى الْقِيامِ بِما يَسْتَحِقَّهُ مِنَ الطّاعَةِ، وَ اَجْرِ لَنا مِنْ صالحِ

و به انجام طاعتى که شايسته آن ماه است موفق دار، و عمل صالحى را که

الْعَمَلِ مايَکُونُ دَرَکاًلِحَقِّکَ فِى الشَّهْرَيْنِ مِنْ شُهُورِ الدَّهْرِ.

موجب تدارک حق تو در آن دو ماه از ماه هاى زمان خواهد بود به دست ما جارى فرما.

اَللَّهُمَّ وَ ما اَلْمَمْنا بِهِ فى شَهْرِنا هذامِنْ لَمَمٍ اَوْ اِثْمٍ، اَوْ واقَعْنا

خداوندا هر گناه کوچکى يا بزرگى که در اين ماه به آن دست زديم، يا معصيتى که

فيهِ مِنْ ذَنْبٍ، وَ اکْتَسَبْنا فيهِ مِنْ خَطيئَةٍ، عَلى تَعَمُّدٍ مِنَّا اَوْ

به آن آلوده گشتيم، يا خطايى که مرتکب شديم، از روى عمد يا

عَلى نِسْيانٍ، ظَلَمْنا فيهِ اَنْفُسَنا، اَوِانْتَهَکْنا بِهِ حُرْمَةً مِنْ

فراموشى، که در آن به خود ظلم کرده، يا حرمت ديگرى را بدان

غَيْرِنا، فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِهِ، وَاسْتُرْنا بِسِتْرِکَ، وَ اعْفُ

دريده باشيم، پس بر محمد و آلش درود فرست، و ما را از همه آنها در پرده ستّارى حضرتت بپوشان، و به عفوت

عَنّا بِعَفْوِکَ، وَ لاتَنْصِبْنا فيهِ لِاَعْيُنِ الشّامِتينَ، وَ لاتَبْسُطْ عَلَيْنا

از ما بگذر، و ما را در آن ماه شهره به پيش ديده شماتت کنندگان قرار مده، و زبان

فيهِ اَلْسُنَ الطّاعِنينَ، وَ اسْتَعْمِلْنا بِما يَکُونُ حِطَّةً وَ کَفّارَةً

طعنه زنندگان را بر ما باز مکن، و ما را به کارى بدار که سبب فرونهادن گناهان و پوشاندن آن

لِما اَنْکَرْتَ مِنّا فيهِ، بِرَاْفَتِکَ الَّتى لاتَنْفَدُ، وَ فَضْلِکَ الَّذى

چيزى شود که در آن ماه بر ما نمى پسندى، به مهربانيت که پايان ندارد، و احسانت که کاستى

لايَنْقُصُ. اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِهِ، وَ اجْبُرْ مُصيبَتَنا

نمى پذيرد. خداوندا بر محمد و آلش درود فرست، و ضايعه دردآور از دست رفتن رمضانمان را

بِشَهْرِنا، وَ بارِکْ لَنا فى يَوْمِ عيدِنا وَ فِطْرِنا، وَاجْعَلْهُ مِنْ

جبران کن، و روز عيدمان و فطرمان را بر ما مبارک گردان، و آن را از بهترين روزهايى

خَيْرِ يَوْمٍ مَرَّ عَلَيْنا، اَجْلَبِهِ لِعَفْوٍ، وَ اَمْحاهُ لِذَنْبٍ، وَ اغْفِرْ لَنا

قرار ده که بر ما گذشته، که بيشترين عفو را موجب، و بيشترين معاصى را محو کننده باشد، و گناهان

ما خَفِىَ مِنْ ذُنُوبِنا وَ ما عَلَنَ. اَللَّهُمَّ اسْلَخْنا بِانْسِلاخِ هذَا

پنهان و آشکار ما را مورد مغفرت قرار ده. بارالها پايان يافتن اين ماه را

الشَّهْرِ مِنْ خَطايانا، وَ اَخْرِجْنا بِخُرُوجِهِ مِنْ سَيِّئاتِنا،

پايان يافتن خطاهايمان قرار ده، و به دنبال خارج شدنش ما را از بديهامان خارج کن،

وَ اجْعَلْنا مِنْ اَسْعَدِ اَهْلِهِ بِهِ، وَ اَجْزَلِهِمْ قِسْماً فيهِ، وَ اَوْفَرِهِمْ

و ما را از سعادتمندترين اهل اين ماه به آن، و پرنصيب ترين آنان در آن، و بهره مندترين ايشان

حَظّاً مِنْهُ. اَللَّهُمَّ وَ مَنْ رَعى هذَا الشَّهْرَ حَقَّ رِعايَتِهِ، وَ حَفِظَ

از خودت قرار ده. بار الها هر کس که اين ماه را آن طور که بايسته است رعايت کرده، و احترامش را

حُرْمَتَهُ حَقَّ حِفْظِها، وَ قامَ بِحُدُودِهِ حَقَّ قِيامِها، وَ اتَّقى

آنچنان که بايد حفظ نموده، و حدودش را به بهترين صورت بپاداشته، و از گناهانش

ذُنوُبَهُ حَقَّ تُقاتِها، اَوْ تَقَرَّبَ اِلَيْکَ بِقُرْبَةٍ اَوْجَبَتْ رِضاکَ

به نحو صحيح پرهيز کرده، يا به وسيله کار خير به تو تقرب جسته که موجب خشنوديت از وى

لَهُ، وَ عَطَفَتْ رَحْمَتَکَ عَلَيْهِ، فَهَبْ لَنا مِثْلَهُ مِنْ وُجْدِکَ،

گشته، و رحمتت را متوجه او نموده، پس مانند آنچه به او بخشيدى از توانگرى خود به ما ببخش،

وَ اَعْطِنا اَضْعافَهُ مِنْ فَضْلِکَ، فَاِنَّ فَضْلَکَ لا يَغيضُ، وَ اِنَّ

و چندين برابر آن را از فضل خود به ما عطا فرما، زيرا که فضلت کاستى نگيرد، و خزائنت

خَزآئِنَکَ لاتَنْقُصُ بَلْ تَفيضُ، وَ اِنَّ مَعادِنَ اِحْسانِکَ

نقصان نپذيرد بلکه افزون مى شود، و معادن احسانت از بين

لاتَفْنى ، وَ اِنَّ عَطآءَکَ لَلْعَطآءُ الْمُهَنَّا. اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ

نمى رود، و همانا عطاى تو گوارا عطايى است. بارالها بر محمد و آلش درود

وَ الِهِ، وَ اکْتُبْ لَنا مِثْلَ اُجُورِ مَنْ صامَهُ، اَوْ تَعَبَّدَ لَکَ فيهِ

فرست، و همانند پاداش آنان که تا روز رستاخيزاين ماه را روزه گرفته اند، يا به بندگى تو در آن

اِلى يَوْمِ الْقِيمَةِ. اَللَّهُمَّ اِنّا نَتُوبُ اِلَيْکَ فى يَوْمِ فِطْرِنَا الَّذى

اقدام کرده اند براى ما ثبت کن. بارالها در اين روز فطر که

جَعَلْتَهُ لِلْمُؤْمِنينَ عيداً وَ سُرُوراً، وَ لِأَهْلِ مِلَّتِکَ مَجْمَعاً

آن را براى اهل ايمان عيد و شادى، و براى اهل آيين خود روز اجتماع و گردهمايى قراردادى به درگاهت

وَ مُحْتَشَداً، مِنْ کُلِّ ذَنْبٍ اَذْنَبْناهُ، اَوْ سُوءٍ اَسْلَفْناهُ، اَوْ خاطِرِ

توبه مى کنيم، از هر معصيتى که دچارش شديم، يا هر کار بدى که به آن دست زديم، يا انديشه

شَرٍّ اَضْمَرْناهُ، تَوْبَةَ مَنْ لايَنْطَوى عَلى رُجُوعٍ اِلى ذَنْبٍ،

سوئى که در دل داشتيم، مانند توبه کسى که خيال بازگشت به گناه را ندارد،

وَ لايَعوُدُ بَعْدَها فى خَطيئَةٍ، تَوْبَةً نَصُوحاً خَلَصَتْ مِنَ

و پس از توبه به جانب هيچ خطايى برنمى گردد، توبه پاک و خالصى که از

الشَّکِّ - وَ الْاِرْتِيابِ، فَتَقَبَّلْها مِنّا، وَارْضَ عَنّا، وَ ثَّبِتْنا عَلَيْها.

شک و ترديد پيراسته باشد، پس آن را از ما بپذير، و از ما راضى شو، و ما را بر آن استوار بدار.

اَللَّهُمَّ ارْزُقْنا خَوْفَ عِقابِ الْوَعيدِ، وَ شَوْقَ ثَوابِ الْمَوْعُودِ،

بارالها، ترس از عذاب وعده داده شده، و رغبت به ثواب موعود را روزى ما کن،

حَتّى نَجِدَ لَذَّةَ ما نَدْعُوکَ بِهِ، وَ کَاْبَةَ ما نَسْتَجيرُکَ مِنْهُ،

تا لذّت آنچه را که از تو مى خواهيم بيابيم، و غصه آنچه را که از آن به تو پناه مى بريم دريابيم،

وَ اجْعَلْنا عِنْدَکَ مِنَ التَّوَّابينَ الَّذينَ اَوْجَبْتَ لَهُمْ

و ما را در پيشگاهت از توبه کنندگانى قرار ده که محبتت را بر ايشان

مَحَبَّتَکَ، وَ قَبِلْتَ مِنْهُمْ مُراجَعَةَ طاعَتِکَ، يا اَعْدَلَ

حتم ساخته اى، و بازگشتشان را به طاعت خود قبول نموده اى، اى عادل ترين

الْعادِلينَ. اَللَّهُمَّ تَجاوَزْ عَنْ ابآئِنا وَ اُمَّهاتِنا وَ اَهْلِ دينِنا

عادل ها. بارالها، از پدران و مادران و اهل دين ما

جَميعاً مَنْ سَلَفَ مِنْهُمْ وَ مَنْ غَبَرَ اِلى يَوْمِ الْقِيمَةِ.اَللَّهُمَّ

همگى، چه آن که از ايشان از دنيا رفته، و چه آن که تا قيامت به آنان خواهد پيوست درگذر. بارالها

صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ نَبِيِّنا وَ الِهِ کَما صَلَّيْتَ عَلى مَلآئِکَتِکَ

بر محمد پيامبر ما و بر آلش درود فرست همچنان که بر فرشتگان مقرّبت درود

الْمُقَرَّبينَ، وَ صَلِّ عَلَيْهِ وَ الِهِ کَما صَلَّيْتَ عَلى اَنْبِيآئِکَ

فرستادى، و بر او و بر آلش درود فرست آن طور که بر پيامبران مرسلت درود فرستادى،

الْمُرْسَلينَ، وَ صَلِّ عَلَيْهِ وَ الِهِ کَما صَلَّيْتَ عَلى عِبادِکَ الصّالِحينَ، وَ

و بر او و بر آلش درود فرست آن طور که بر بندگان شايسته ات درود نثار کردى، و

اَفْضَلَ مِنْ ذلِکَ يا رَبَّ الْعالَمينَ، صَلوةً تَبْلُغُنا بَرَکَتُها، وَ

بهتر از آن اى خداى عالميان، چنان درودى که برکتش به ما برسد، و

يَنالُنا نَفْعُها، وَ يُسْتَجابُ لَها دُعآؤُنا، اِنَّکَ اَکْرَمُ مَنْ رُغِبَ

سودش نصيب ما گردد، و به خاطر آن دعاهايمان مستجاب شود، زيرا که تو بزرگوارترين کسى هستى که به او

اِلَيْهِ، وَ اَکْفى مَنْ تُوُکِّلَ - عَلَيْهِ، وَ اَعْطى مَنْ سُئِلَ مِنْ

توجه شده، و بى نياز کننده ترين کسى هستى که بر او اعتماد شده، و بخشنده ترين کسى هستى که از احسانش

فَضْلِهِ، وَ اَنْتَ عَلى کُلِّ شَىْ ءٍ قَديرٌ.

درخواست شده، و تو بر هر چيز توانايى.